Abum Rabum - İskender Pala

Abum Rabum- Yüce Baba- yani üç büyük dinin atası Hz.İbrahim. Bu roman Hz.İbrahim’in ayak izlerini takip eden bir polisiye.

Üç büyük din de Hz. İbrahim’i peygamberlerin atası olarak kabul etmektedir. Yani üç büyük dinin kesişim noktası diyebiliriz. Ayrıca Yahudiler Hz.İbrahim’in torunu(Hz.İshak’ın oğlu) Yakub’un soyundan geldikleri için, Hz.İbrahim’in Yahudi olduğuna inanıyorlar. Hıristiyanlar da onun Hıristiyan olduğunu düşünüyorlar. Biz Müslümanlar ise Kur’an’da yazıldığı üzere onun Hanif inancında (tek bir yaratıcıya inanan) dosdoğru bir Müslüman olduğuna inanmaktayız. Hz.İbrahim deyince benim aklıma üç önemli olay geliyor:

           

Oğlunu Allah’a kurban etmeyi kabul edişi (Hz.İbrahim’in hangi oğlunu kurban etmek istediği de dinler arasında ayrı bir tartışma konusu), Nemrut tarafından ateşe atılıp yanmayışı ve Kabe’yi inşa etmesi. Peki İskender Pala neden Hz. İbrahim’ i seçmiş?

           

Kitap için polisiye dedim ama asıl yazılma amacı Dünya’nın kanayan ve uzun süre de kanamaya devam edecek olan yarası Ortadoğu’nun nasıl iyileşebileceğini göstermek. Pala, Hz.İbrahim’in öğütlerine uyulan bir dünyada terörün, savaşların da olmayacağına inandığı için Hz.İbrahim’i seçmiş. En azından benim kitaptan anladığım bu.

Tüm insanların, temiz kalplilik, doğruluk, sabır, dilini korumak, hoşgörü, merhamet, pak zihin ve haddi aşmamak erdemlerine sahip olduğunu düşünsenize.Ortadoğu böyle kan gölüne döner miydi?

Kommagene Kralı Antiochos’un mimarı Sin-Ammar, kralının mezarını inşa ederken bu sekiz erdemi şifre olarak kullanır. Böylece bu şifreyi çözen kişi büyük bir hazinenin de sahibi olacaktır. İşte olaylar Sin-Ammar’ın şifresini çözmeye çalışan Japon Sümerolog Keiko’nun öldürülmesiyle başlıyor.

Şifrenin yazıldığı tabletin peşinde kimler yok ki: Mossad, CIA,MIT, Grup Kardeşlik…Şifreyi kimin çözeceği merak uyandırıcı olsa da kitabın tek odak noktası değil. Gizli örgütler, ezoterik din adamları, CIA içindeki yapılanmalar, dünyayı yönetmeye çalışanlar, dini bilgiler ,arkeolojik bilgiler, doğu- batı çatışması şifreyi gölgede bırakmış diyebilirim.

Karun ve Anarşist kitabında batının kültür politikasını ele alan Pala, bu kez de batının tarihi nasıl yanlış yönlendirdiğine dikkat çekmiş.Sümerlerin demokrasiyi eski Yunanlılardan çok önce uyguladığı, site devleti kurduklarını, stratejiyi teori haline getirenlerin de aslında Babilliler olduğunu, sanayi devriminden sonra batının geçmişte yapılan her güzel şeyi kendi atalarına bağladığını açıklamış.

Kısacası Pala diyor ki; biz çok zengin bir kültürün mirasçılarıyız. Güneşin doğudan yükseldiğini unutmamalıyız. Batının tarih katliamına dur demeliyiz. Ortadoğu artık uyanmalı çünkü Ortadoğu’daki her savaş, atılan her bomba bir kültürü yok ediyor. Yok edilmeyen eserleri de zamanı geldiğinde sergilemek üzere evine götürüyor batı.

Bu açıdan bakınca kesinlikle okunması gereken bir kitap. Ama sadece polisiye romanı olarak görürseniz, bazı hatalar fark edebilirsiniz. Selim’in kitabın başında okuduğu hikayede Sin-Ammar’ın şifreleri mezarda nasıl kullandığının açıkça yazması, Zara’nın morgdan çıkınca cep telefonuna nasıl ulaştığının atlanması gibi.

            Kitapta benim bahsetmediğim daha  bir çok konuda akademik düzeyde bilgi verilmiş. Zaten roman boyunca karşı karşıya gelen tüm karakterler ya tarihi ya dini bir sohbete dalıyor. Ayrıca şunu çok rahatlıkla söyleyebilirim ki, Müslümanların Dan Brown'u olarak anılmaya başlayan Pala'nın bu kitabında Başlangıç kitabından daha çok şifre ve tarihi eser göreceksiniz.İyi okumalar.

          

Not:  İskender Pala’yı daima severek okurum ama her sene bir kitap çıkarmaya başladığından beri temkinli yaklaşıyordum.Meğer Pala hızlı yazmıyor, çok çalışıyormuş.Yılda 250 gün, günde 10 saat ofisinde çalışarak yazıyormuş kitaplarını. Bu çalışma süresi çok ciddi bir rakam. Takdir etmek gerek. Bu arada ünlü yapım şirketi Netflix, Abum Rabum’un 5 bölümlük dizisini yapacakmış. Merakla bekliyorum.  

Başlangıç - Dan BROWN

     En son Cehennem’in kapılarını İstanbul’da aralarken bıraktığımız klostrofobik sembol-bilimci Robert Langdon, Mickey Mouse saatiyle bu kez İspanya’da karşımıza çıkıyor. Ve belki de dünyada en çok sorulan, cevabı tartışmalara hatta savaşlara yol açan bir konuyu irdeliyor:

     Nereden geldik, nereye gidiyoruz?

    “Tanrı’dan geldik, Tanrı’ya mı dönüyoruz; primatlardan geldik, soyumuz mu tükeniyor?”

     Bir bilgisayar dahisi olan fütürist Edmond Krisch, bu soruların cevaplarını bulduğunu, önce üç büyük dinin en yetkin kişilerine söyler. Sonra da tüm dünyaya etkileyici bir sunumla izletmek ister. Robert Langdon’un eski bir öğrencisi olan Krisch,  R.Langdon’a da sunumu izlemeye gelmesi için bir davetiye gönderir ve böylece olaylar başlar. 

    Dan Brown’un diğer kitaplarında olduğu gibi bu kitabında da faili meçhul bir cinayet, çözülmesi gereken sırlar,gezilecek müzeler, görülmesi gereken tarihi eseler ve tüm kitap boyunca ona eşlik edecek güzel ve çekici bir kadın var. Diğer kitaplarından farklı olarak bu kitapta kadın karakter biraz geri planda kalmış.  Aslına bakarsanız Langdon’un kendisi de geri planda kalmış. Çünkü kitapta bir sembol-bilim uzmanının çözmesi gereken aman aman kafa kurcalayıcı bir şifre de yoktu açıkçası. Peki R.Langdon’un kitapta ne işi vardı o zaman?  Satış politikası mı acaba?

    Dan Brown’un sıkı bir hayranı değilim ama şimdiye kadar okuduğum kitaplarından büyük keyif aldım. Özellikle Melekler ve Şeytanlar ile Cehennem kitaplarını bir solukta okumuştum. Da Vinci Şifresi ‘ni söylememe gerek yok sanırım. Zira hala Da Vinci Şifresi yazarı olarak biliniyor Brown. 

    Bu kitabında ise biraz hayal kırıklığı yaşadım. Kitabın neredeyse her bölümünün başında wikipediden alınmışçasına bir açıklamayla, bir müze ya da bir tarihi eserle ilgili bilgi verilerek kitabın bütünlüğünün bozulması ve kitabın sonlarına doğru açıklanan nereye gidiyoruz sorusunun cevabı hayal kırıklığımı arttırdı. Malumun ilanı için lafı bu kadar dolandırmaya gerek yoktu. Kitabın tanıtım sürecini de ekleyince hayal kırıklığım had safhaya ulaştı diyebilirim. Başlangıç kitabı yayımlanalı epey zaman oldu. Yayım öncesi, romana dair hiçbir ayrıntının dışarı sızmaması için, çevirmenler neresi olduğu açıklanmayan bir şehirde, üzerilerinde hiçbir teknolojik alet olmadan, bir odada haftalarca çalıştılar. Kitapla ilgili etkileyici bir tanıtım filmi de yayımlandı. Reklamı bu kadar ses getiren bir kitabın, yazarın diğer kitaplarının birkaç seviye gerisinde kalması üzücü maalesef.

    Peki okunmaya değmez mi? Değer tabi ki.

    İspanya’ daki önemli yapı ve eserleri şöyle bir kuş bakışı izlemek için, benim kitapta en sevdiğim karakter olan Krisch’in bilgisayarı Winston’u tanımak için, yapay zekanın gelebileceği nokta tedirgin edici olsa da bir bilgisayarı roman kişisi olarak görmek için okunur.

    Ayrıca kitabı henüz okumamış olanlar; teknolojik terimlere, fizik kanunlarına, yoğun bilimsel içeriğe ve bir de araya sıkıştırılan bir iki reklama hazırlıklı olun. Darwin, Miller-Urley deneyi ( ilksel çorba), entropi, tekniyum, D-Dalga, E-Dalga, tweening gibi terimlerle; Shakespeare, John Steinbeck, William Blake gibi isimlerin ve bir çok modern sanat eserinin harmanlandığı, yazarın diğer kitaplarına nazaran orta karar bir kitap sizi bekliyor. İyi okumalar.

 Kitapta geçen bazı mekan ve eserler:

Barcelona Supercomputing Center ( süper bilgisayar merkezi)

Jenny Holzer- Installation for Bilbao (Bu eseri de görünce kesinlikle anladım ki modern sanat bana göre değil.Ben klasik dönem mimarisi ve gotik eserleri seviyorum)

Holokost Hayat Ağacı Anıtı (Dohany Caddesi Sinagogu )

(Montserrat Manastırı)

( Louise Bourgeois'in dev örümcek heykeli- Maman )

(Guggenheim  Müzesi )

(Fujiko Namaya'nın Sis Heykeli )

Torqued Spiral ( Bükümlü Spiral)

(Avrupa'nın en büyük sinagogu- Dohany Sinagogu)

Yves Klein'in The Swimming Pool adlı eseri

Heba - Hasan Ali Toptaş

           Uzun zamandır hayal ettiğim şey gerçekleşti ve Hasan Ali Toptaş, aralık ayında nihayet yaşadığım şehre geldi. Gönlüm söyleşi yapmasından yanaydı ama birkaç cümleyle yetinmek zorunda kaldım. İmza gününde önce uzaktan izledim onu. Tavırlarında bir yapmacıklık, bakışlarında bir kibir aradım. Oysa kendisini bekleyen insan kalabalığından çekinen, övgülerden utanabilen birini buldum karşımda.Ve dedim ki, Allah Toptaş ‘ı yazsın diye yaratmış gerçekten. Beni de onu okuyayım diye sanırım 😄

            Toptaş ile tanışmanın etkisiyle hemen Heba kitabına başladım. Heba’yı okurken, yazarın her bir romanında farklı bir tarz denediğinden de emin oldum. Heba, Kayıp Hayaller Kitabı ve Gölgesizlere nazaran daha elle tutulur sorunlarla bezenmiş. 7 bölümden oluşan kitap, başına gelen felaketten 16 yıl sonra, askerlik arkadaşı Kenan’ın köyünde inzivaya çekilmek için şehri terk eden Ziya’  nın, ev sahibi Binnaz Hanım’ a evinin anahtarını teslim etmesiyle başlıyor. Bu bölümün bir rüya olması da ihtimal dahilinde. Sonrasında Ziya’nın zihninde bir yolculuğa çıkıyoruz. Heba’nın en çok ses getiren, dikkat çeken bölümü Ziya’nın askerlik anılarını hatırladığı Sınır. Kenan ile Ziya’nın ülke sınırında yaşadıkları zorlu hayat şartlarının anlatıldığı, insan yerine konmamanın acısını hissedebildiğim bu bölüm, sarsıcı olsa da, burada kullanılan küfürler hoşuma gitmedi açıkçası.Sınır bölümünün atmosferine uygun görünse de, her küfür erkek hegomanyasının altını çizmek gibi geldi. Ben daha çok Ziya’nın çocukken öldürdüğü kuşu anlattığı bölümden, gözümün önünde canlanan bir köy düğününden, daha önce hiç duymadığım ya da hiç kullanmadığım kelimeleri okumaktan( ecelacayip, horata, duluk, hamaz, ananat, harar,senek, boduç, çeç…), Hulki Dede’den, Ziya’nın yaşadığı felaketten, günümüz kapısından bizi odaya alan yazarın hiç farkettirmeden bizi geçmişin odasına götürmesinden etkilendim.

            Ama yine de en önemli bölüm Sınır’dı. Çünkü Kenan ile Ziya askerde tanışmasalardı, Ziya Kenan’ın köyüne gitmezdi. Kenan’ın da Ziya’nın da hayatları Heba olmazdı böylece. Peki insan hayatı neden heba olur? Kitap tam da bu soruya cevap arıyor, ya da bunun net bir cevabının olmayacağını anlatıyor. Heba, heba olmuş hayatların heba olmasının bir nedene bağlanamayacağını, çoğu kez bir hiç yüzünden de hayatların heba olabileceğini, yalnızlığı,kalabalıklar içindeki yalnızlığın dışında gerçek yalnızlığı, kimsesizliği, insan olan her yerde, iyiliğin de kötülüğün de var olacağını, bundan kaçışın imkansızlığını işliyor yüreğimize.

            Heba’yı okuyun, Toptaş’ın derini yüzeyde saklama becerisine,unutulmaya yüz tutmuş kelimeleri canlandırma azmine, kitabın sonunda Tanrı bakış açısında(olayları üçüncü tekil şahıs ağzından anlatma yöntemi) ters köşe yapmasına şahit olun.

            Ben böyle her kitabında bambaşka bir dünyaya açarken gözlerimi, bir köşe yazarının yazısıyla sarsıldım. Nihat Genç’in Toptaş hakkında yazdığı bir yazıya denk geldim.O yazıyı okuyalı iki hafta kadar oldu ama etkisinden hala kurtulamadım.Öyle sanıyorum ki Toptaş bile (okuduysa eğer) benim kadar etkilenmemiştir.

            

           O yazının bir paragrafı şöyleydi:

“Okumuş yazmış bu işlerden anlayan kime sorsanız Doğu’nun Kafkası’ndan dört beş sayfayı zor okur. Henüz kitap tanımamış gençler pek heveslenir ama kitap tanıyanlar için bu kitaplar ‘işkencedir’. Türk Edebiyatı’nın çok gerisindedir. Felsefi siyasi edebi derinlikleri insanı utandıracak kadar ‘kasabalıdır’. Edebiyat değeri hiç yoktur demiyorum çok düşüktür. Yani bir enerjisi olmayan kuru yavan ölü bir edebiyattır, bu tür ‘heveslilerin’ de edebiyata katkıları az da olsa vardır ancak Türkiye’nin en büyük romancısı gibi saçma sapan sıfatları bu ülkenin edebi ortamına düpedüz tecavüzdür.”

            Ve yine diyor ki N.Genç:

“Doğu’nun Kafkasıymış? Yazarımızdan bu saçma sapan benzetmeye tek itiraz da yok.”

            Oysa Toptaş 2013 yılında (ki bu sözleri Başlarken Yalnızsın Bitirdiğinde Daha da Yalnız kitabında da mevcut) bu benzetme için şöyle demiş:

“Doğu’nun Kafkası benzetmesini ben pek anlayabilmiş değilim. İkimizin dili arasında dağlar kadar fark var. Biliyorsunuz, Kafka’nın dili bir tür telgraf dilidir. Neticede, yeryüzüne bir Kafka yeter bence; ikinci bir Kafka’ya hiç gerek yok. Ona benzemeye çalışmaya da gerek yok, zira bu çok gülünç olur. Ben Hasan Ali Toptaş ‘ım sadece; dilimin döndüğü, aklımın erdiğince birkaç cümleyi bir araya getirmeye çalışıyorum.”   

            Edebiyat eleştirmeni değilim. Ama okumayı öğrendiğimden beri iyi kötü hep kitaplarla iç içeyim. Demem o ki, bir yazarı beğenmeyebilirsiniz, tarzı hoşunuza gitmeyebilir, ya da bir yazarın her kitabını aynı ölçüde sevemeyebilirsiniz ama “iyi bir yazarı” fark edemiyorsanız o sizin bakış açınızın darlığıdır. Agresif kelimelerle kurulmuş cümlelerden ibaret birinin Toptaş’ın kalemini anlayabilmesini beklemiyorum ama, kasabalı olmayı küçümseyecek kadar ülkesinden bi-haber bu köşe yazarının o köşesinden çıkıp, daha geniş bir pencereden, daha insancıl bakmasını, bir kitabı yazan kişiyle, yazılan eserin ayrı değerlendirilmesi yetisinin gelişmesini umut ediyorum yine de.Daha iç açıcı yazılarda buluşmak dileğiyle. İyi okumalar.

           

Gölgesizler - Hasan Ali TOPTAŞ

Hasan Ali Toptaş ,okuduğum dördüncü kitabıyla, ruhumda iz bırakan yazarlar listesindeki yerini iyice sağlama aldı.Sanırım ilk sırayı kimseye de bırakmayacak. Hatırlarsanız Anayurt Oteli’

ni yorumlarken, postmodern romanın bana uymadığını söylemiştim. Oysa Toptaş sayesinde postmodern romana bakış açım tamamen değişti. Belki de roman anlayışındaki değişime ancak ayak uydurabildim. Olaya dayalı olmayan, entrikalarla okuru bağlamayan, kısacası kullanılan dilin önemli olduğu, imgelerle dolu romanları da beğendiğimi, hatta artık en çok bu tarzı sevdiğimi anladım.

Toptaş bu kitabında postmodern romanın doruk noktasına erişmiş diyebiliriz. Kitapta, eş zamanlı kullanılan iki mekan (şehirdeki ve köydeki berber dükkanı), hayal mi gerçek mi olduğu anlaşılmayan bir köy ve iki farklı zaman var. Ve, berber dükkanlarındaki aynalar karşılıklı konulmuş da bir geçit oluşmuşçasına karakterler birbirine karışmış.

Toptaş’ın , Kayıp Hayaller Kitabı’ ndaki uzun cümlelerin aksine, daha kısa cümlelerle yazdığı bu kitabı, okunması kolay ama hazmetmesi zor bir eser olmuş. Şehirdeki berber dükkanında başlayan birinci bölümde anlatıcının bir roman yazdığı anlaşılıyor. İkinci bölümde köyde açıyoruz gözümüzü ve her şeyin bir iz bıraktığına inanan muhtarla tanışıyoruz. Burada muhtarla ilgili, ipucu olabilecek nitelikte bir cümle var ama ben olayların sonuna bağlayamadım bir türlü. Bundan sonraki bölümler; köydeki berber dükkanı, köy, şehirdeki berber dükkanı şeklinde devam ediyor. Sanırım sıralama sadece bir iki yerde bozulmuştu. Sanırım diyorum çünkü bu iç içe geçişlerden, kayboluşlardan, tekrar ortaya çıkışlardan, köyde yaşanan garip olaylardan, varlık sorgulamasından başım döndü. Son cümleyle de iyice tuhaf bir hale geldi kitap. Acaba böyle bir köy yok muydu? Her şey yazarın bir yüz yıkama süresinde aynaya bakıp kurduğu bir hayalden mi ibaretti?

Yani çırak jilet almaya gidip kaybolmamış, sonra zamanı belli olmayan bir zamanda köydeki berbere, jilet almaya giden çırak gelmemiş, Cıngıl Nuri içi daralıp kendini yollara vurmamış, onun yerine adı yine Nuri olan başka bir berber gelmemiş, Cennet’in oğlu kar neden yağar kar diye köyde dolanıp durmamış ve beline bağladığı bir yılan tarafından boğulmamış, Ramazan’ın başına o tuhaf kaza gelmemiş, bekçi, muhtarın kilitleyip gittiği kapının önünde beklememiş, nereden geldiği belli olmayan bir koku köye yayılmamış ve nihayetinde -asıl mesele- Güvercin kaçırılmamış olabilir mi?

Okuyup öğrenmeye değer bir kitap. Şu ana kadar , varlık- yokluk ilişkisini bu kadar başarılı irdeleyen, somutlaştırma ve benzetmeleri böyle güçlü olan bir kitap okumadım. Yazarın dile olan hakimiyetine zaten diyecek yok. Bir röportajında da , hangi kelime açık heceyle bitiyor, hangi kelime kapalı heceyle diye bir gözümle ölçüp biçiyorum diyerek bu konudaki hassasiyetini ortaya koyuyor.

Böyle bir titizlikle yazılmış Gölgesizler’i okumadıysanız hiç beklemeyin hemen okuyun. Ve bir bakın gölgenize. Gölgeniz var olduğunuzun kanıtıdır, eğer yoksanız gölgeniz de yoktur, gölgesizsinizdir.

Puslu Kıtalar Atlası - İhsan Oktay Anar

             Kitaplığımda uzun zamandır, belki yıllardır beni bekleyen Puslu Kıtalar Atlası’ na nihayet sıra geldi.Bazı kitaplara ilk birkaç sayfadan sonra, bazılarına yarısında, nadiren de olsa bazılarına son sayfalarda girebilen ben, bu kitaba daha ilk cümlede dahil oldum.

           

            “Ulema, cühela, ehli dubara; ehli namus, ehli işret, ve erbab-ı livata rivayet ve ilan, hikayet ve beyanat etmişlerdir ki kun-i Kainattan 7079 yıl, İsa Mesih’ten 1681 ve Hicretten dahi 1092 yıl sonra adına Kostantiniye derler tarrakası meşhur bir kent vardı.” İşte bu ilk cümle  etkilenilmeyecek gibi değil.Kaç kez okuduğumu hatırlamıyorum. Ezberleme isteği uyandıran bir şiir gibi. Hatta şimdiye kadar okuduğun kitaplar arasında en beğendiğin giriş cümlesini söyle deseniz, kesinlikle bu cümleyi söylerdim. Kitap ilk cümleden kendini sunuyor bize. İlim, bilim, din, argo… Ne ararsan var bende diyor.

            Fantastik mi felsefik mi olduğuna karar veremediğim, iyi kurgulanmış bu roman, masal içinde masal anlatıyor gibi. Ama anlatılan hangi masal belirleyici diye sorarsanız, cevap vermek zor. Kitabın her bölümü farklı bir karakter ve farklı bir olayla başlıyor. Ama tüm olaylar gelip “ varlık” meselesinde birleşiyor.

           

            Düşünüyorum o halde varım diyen Rendekar’ın (Yani Rene Descartes’in, ama Rendekar ismi daha cazip geliyor kulağa) düşüncelerini daha da ileri götürüp, düşünüyorum o halde sadece ben var değilim, düşündüğüm için asıl sizler varsınız fikrine ulaşan, kimin gerçek kimin düş olduğunu sorgulatan Uzun İhsan Efendi’nin yazıp oğluna verdiği kitabın adı Puslu Kıtalar Atlası. Kitabı ruh halime o kadar uygun bir zamanda okudum ki, bunca yıl raflarda beklemesinin sebebi varmış meğer dedim.Var olma üzerine çok kafa yorduğum şu zamanda, düşündüğüm şeylerin ben düşünmeye devam ettikçe var olması fikri çok iyi geldi bana.

            Kitabın karakterlerine bakacak olursak, konudan daha ilginçler emin olun. 3 yaşına kadar yaramazlığından ötürü afyon ruhuyla uyutulduğu için artık hiç uyuyamayan, kendisine daha sonra Efrasiyab diyecek olan çocuk çetesinin ele başı Alibaz,

            Bir kolunda “ ah minel aşk” diğerinde "ve minel garaib” yazan küfürbaz korsan denizci Arap İhsan,

            Bir zamanlar Venedik Balyosunun katipliğini yapmış, içkiye olan düşkünlüğü yüzünden işinden olan ve başına atılan bir kerpeten sayesinde dişçilik yapmaya başlayan, insan vücuduna merak sarıp,cesetler üzerinde çalışan ve bir  anatomi kitabı yazan Kubelik,

            Osmanlı İstihbarat Teşkilatı’nın (teşkilatın yapısı ve gizliliği takdire şayan) başı Ebrehe yani Büyük Efendi ve Ebrehe’nin cehennemden kaçmak için tasarladığı ilginç fikirleri. Burada Ebrehe’nin anlattığı “boşluk”  bana Dan Brown’un Melekler ve Şeytanlar kitabındaki “ karşı madde” fikrini anımsattı.*

            Domuz eti yemeden duramadığı için Hınzıryedi lakabını alan dilenciler kethüdası,

            Kendisine sürekli yıldırım çarptığı için İstanbul’da dolaşması yasaklanan Dertli,

           

            İçtiği özel bir iksirle uyuyup,düşlerinde dünyayı dolaşan ve yaşanılan her şeyi düşlerinde yarattığına inanan Uzun İhsan Efendi ve tüm karakterlerle bir şekilde yolu kesişen, Uzun İhsan Efendi’nin oğlu Bünyamin.

            İlk birkaç sayfayı sabırla okursanız, yani yazarın diline alışmak için az bir çaba gösterirseniz, tüm karakterlere, anlatılan olaylara ,anlatma şekline hayran kalacağınız ,sizi farklı düşüncelere yöneltecek, altını çizeceğiniz birçok cümlesi olan bir kitap sizi bekliyor olacak. İyi okumalar.

* Melekler ve Şeytanlar kitabı 2000 yılında, Puslu Kıtalar Atlası ise 1995 yılında yayımlanmıştır. 

Akşam Güneşi - Reşat Nuri GÜNTEKİN

Yaklaşık bir aydır başladığım hiçbir cümleyi tamamlayamadım. İlk sebebi bende kalsın ama ikinci sebebi Hasan Ali Toptaş’tı. Her şey Hasan Ali’nin “ en çok hangi yazarı seviyorsanız, yazdıklarınızı sadece o yazar okuyacakmış gibi yazın” önerisini okumamla başladı. O okuyacakmış gibi yazdığım hiçbir cümle içime sinmedi. Yazdım, sildim,yazdım, sildim… Bir kısır döngünün içinde kayboldum sanki. Ve anladım ki, yazdıklarım henüz onun okuyacağı seviyeye erişememiş, ya yazmayı bırakmalıydım ya da bir gün onun beğeneceği bir cümle yazana kadar çalışmalıydım. Ve pes etmemeye karar verdim. Şimdi yazdığım her cümle beni ona götüren bir basamak. Ne kadar çıkabilirim, nerede dururum, nerede düşerim bilmiyorum ama devam etmeliyim. Devam etmeliyim çünkü yazmazsam eksik kalıyorum. Yapmam gereken önemli bir işim var ama bir türlü hatırlayamıyorum duygusu peşimi bırakmıyor.

            Bu ruh halindeyken yeni bir kitap okuyup yorumlamak da istemedim, kendi duygularımla yazarın vermek istediği duyguları birbirine karıştırmaktan korktum. Çünkü her kitabın bir okunma yaşı olduğu gibi, her kitabın bir okunma ruh hali de var. Karamsar bir ruh hali kitabı sıkıcı bulmanıza neden olabilir.Bu yüzden daha önce okuduğum bir kitabı tanıtmak istedim.Ve Reşat Nuri’nin en beğendiğim ikinci kitabında karar kıldım. Birinci sırada Çalıkuşu var tabi ki.

            Akşam Güneşi’nde, kırılgan, naif,arzulardan uzak,saf bir aşkın öyküsü işlenmiş. Ele avuca sığmaz bir asker olan Nazmi, henüz en deli çağlarında yakalandığı bir hastalık yüzünden bir nevi inzivaya çekilir ve derin bir hürmet duyduğu kuzeni Şükran’la evlenerek (M…S) adasında sessiz sakin bir hayat yaşamaya başlar.Tabi bu hayata geçiş süreci de sancılı olur. Ruhu, at üstünde bütün dünyayı dolaşacak,savaştan savaşa koşacak enerjiyle doluyken, malulen emekliye ayrılacak kadar hasta bir bedene hapsolmak Nazmi için kolay olmaz ama insanoğlu nelere alışmıyor ki o da alışır bu sakin yaşama. Hep planlarımız dışında bize sürprizler hazırlayan hayat, Nazmi’yi de bir misafirle alt üst eder. Kitabı okumak isteyenlerin hevesini kaçırmamak adına bu misafirin kim olduğunu söylemeyeceğim.Ama ortalığa dökülmemiş, dile getirilmemiş, kalplerde karşılıklı bir sır olarak kalmış, öyle tabii,sevdiğinin yüzüne bakmak saadetinin kafi geldiği, en güzel haliyle sunulan bir aşkın, usta bir kalemin elinden yüreğinize kazınacağını söylemeden geçemeyeceğim.

            Kitapla ilgili fazla detay vermeyeceğim ama okunması gereken kitaplar listenize gözünüz kapalı ekleyebilirsiniz. Yalnız kitabı satın alacaklara ufak bir tavsiyem var. Satın alacağınız kitabın yayınevine ve sadeleştirilip sadeleştirilmediğine dikkat edin.

            Okuduğum bir kitabı çok beğenirsem muhakkak kütüphanemde bulunmasını isterim. O yüzden halk kütüphanesinden ya da arkadaşlarımdan aldığım kitapların çoğunu sonradan satın almışımdır. Akşam Güneşi’ni de geçen sene birkaç kitapla birlikte sipariş etmiştim. Maalesef hiç dikkat etmeden “Gençler İçin Türk Klasikleri Dizisi” adı altında yayımlanan Akşam Güneşi’ni satın almışım. Kitaplar elime ulaştığında yaşadığım hayal kırıklığını tasavvur edemesiniz. Reşat Nuri’nin 338 sayfa emek verdiği kitabı, gençler okusun mantığıyla 116 sayfaya indirgenmiş. Tam 222 sayfa sadeleştirilmiş!

            Önyargılı olmamak adına bu 116 sayfayı da okudum ve yapılanın bir sadeleştirme değil katliam olduğunu gördüm. Kitabın ruhunu yok etmişler maalesef. Bir Reşat Nuri kitabını anlamayan (ki kitabın arkasında bir sözlük yer almasına rağmen), gençler varsa, çözüm kitabı sadeleştirmek değil, o gençleri kitabı anlayacak seviyeye getirebilmek olmalı. Türk klasikleri sevdirilmek isteniyorsa da bu sadeleştirme işinden bir an evvel vazgeçilmeli. Reşat Nuri’nin kitaplarını seven ve anlayan gençlerimizin çoğalması dileğiyle iyi okumalar diliyorum sizlere.Ha bir de sizin aşklarınız  akşam güneşi kadar kısa sürmesin. Aşklar hep gün doğumları gibi uzun ömürlü olsun.

            Kitapla ilgili şunu da söylemeden geçemeyeceğim. Akşam Güneşi’ni bitirince dedim ki, bu aşkın sonu nasıl olmalıydı? Bu aşk nasıl devam ederse etsin, nasıl biterse bitsin, hüznünden bir şey kaybedecek miydi acaba? Bazı aşklar nasıl yaşanırsa yaşansın hep buruk, hep iç acıtan bir yanı var. Reşat Nuri ise en saf haliyle bitmesini istemiş. Belki de bu yüzden sonuna bu kadar üzüldüm. Saflığa duyulan özlem beni hassaslaştırdı belki de kimbilir…

Kayıp Hayaller Kitabı - Hasan Ali Toptaş

Kendimi Hasan Ali Toptaş okumaktan alıkoyamıyorum, sanırım tüm kitaplarını okuyana kadar da rahat edemeyeceğim. Kayıp Hayaller Kitabı’nı da okuduktan sonra Toptaş’ın ne bulunmaz bir nimet olduğunu daha iyi anladım.Belki siz okuyunca bambaşka bir kitapla karşılaşırsınız ama ben mükemmel bir kitap okudum.

Toptaş bu kitabında küçük bir kasabada yaşayan Hasan, dedesi ve Hasan’ın arkadaşı Hamdi’nin dedesinin yaşadıklarını anlatıyor. Büyülü gerçekçiliğin tüm özelliklerini barındıran kitap, çoğul anlatıcıya sahip ve kimi zaman anlatıcıları birbirine karıştırabiliyorsunuz. Anlatan Hasan mı şimdi, yoksa dedesi mi dediğim birçok bölüm oldu açıkçası. Çünkü olaylar bir sis perdesinin arkasından gösteriliyor gibi. Önünüzden geçen gölgelerin arasından gerçekleri seçmeye çalışıyorsunuz ama çok da kolay değil bu. Hangi söz gerçek , hangi söz anlatanın hayal gücüne dayanıyor, tamamen bir muamma.

Bazen gölgelerin kişilik kazanmasına, bazen bir mezar taşının, bir asanın konuşmasına, bazen de bir köpeğin insana dönüşmesine tanık oluyorsunuz ve soruyorsunuz:

 Anlatıcı bunları hayal mi ediyor, gördüklerini mi farklı yorumluyor yoksa her şey bir çocuğun rüyasından mı ibaret?

Peki kitapta tam olarak ne anlatılıyor, kitabın konusu ne diyecek olursanız, görünürde;

Elinde, içinde ne olduğu bilinmeyen bir torbayla dolaşan, varlığı da yokluğu da kanıtlanmayan Kevser, Hasan’ın dedesinin Kevser’ e olan aşkı, Hasan’ın babası Hicabi’nin bir türlü yapmaya başlayamadığı ev, yaşanan yoksulluk, kasabaya elektriğin gelmesi…

Ama satır aralarına, görünmeyen kelimelere bakarsanız hem her şeyin hem de hiç bir şeyin anlatıldığını, var olmakla yok olmanın iç içe geçişinin kapısının aralandığını görürsünüz.

            Kitabın sonuna gelindiğinde ise yazar, okurlarını birçok soruyla baş başa bırakıyor, böylece kitap bittikten sonra da okurun anlatılanlarla ilgilenmesini sağlıyor.Okuru aktif hale getirmek böyle bir şey olsa gerek.Zaten Hasan Ali Toptaş, okurun elinden tutup, onu hikayenin sokaklarında dolaştıran bir yazar değil. O size yolu işaret eder, yolda nelerle karşılaşacağınız ise size bağlıdır.

 Kitapları seven herkesin en az bir Hasan Ali Toptaş kitabı okuması gerektiğine inanan kalemucunun beğendiği bu kitabı okumaya karar verirseniz, bol miktarda noktalı virgüllerle arka arkaya sıralanan, bazen iki sayfa süren cümlelere hazırlıklı olun ve Toptaş’ın kitaplarını okurken kelimelerin etrafa yaydığı müziği duymaya çalışın.