Herkes
hayatında en az bir kez Amok koşucusu olmuştur. Düşünün bakalım siz ne zaman
oldunuz?
Amok, Malezya gibi sıcak ülkelerde görülen bir çeşit hastalık, bir çeşit çılgınlık
hali. Saplantılarla kendini gösteren bir tür nöbet…
Yazarın
verdiği örneğe göre; bir Malezyalı sakince oturup içkisini içerken birden eline
hançerini alıp ayağa fırlıyor ve gözleri bir hedefe kilitlenmiş bir şekilde
önüne çıkan herkesi öldürerek koşuyor. Sağa sola bakmadan dümdüz ilerleyen Amok
koşucusu öldürdükçe coşuyor, coştukça öldürüyor. Bu yüzden çevredekiler
birbirlerini uyarmak için “Amok! Amok!” diye bağırıyor.
Peki biz
nasıl Amok koşucusu oluyoruz?
Kimi zaman öyle şeyler hissederiz ki çevremize ve
kendimize ne kadar zarar verdiğini düşünmeden o hissin peşinde koşarız. Çoğu
kez etrafımızdaki insanları kırarız, yıkarız ama farkına bile varmayız.
Yakınlarımız bizi ne kadar uyarsa da duymayız. Her zaman bir hareket hali
değildir Amok koşuculuğu. Bazen beklerken de Amok koşucusu oluruz.
Anlamsızca beklerken… Bir türlü gelmeyen bir haberi, dönmeyen sevgiliyi,
birleşmeyecek elleri beklerken… Beklemenin bize zarar verdiğini bile bile
beklerken. Ömrünüz beklemekle geçiverirken… Zaten genellikle de söz konusu bir
aşksa hemen Amok koşucusuna dönüşüveririz. Ah, minel aşk ah! Üstat boşuna
dememiş;
Aşk, yerine göre yol
olur yürünür, yerine göre iman olur uyulur. Bazen ateş olup yakar, bazen deniz
olup boğar. Sultan olur ülke yönetir, şarap olur sarhoş eder. At olup koşar,
kuş olup uçar.*
Bizim
novella üstadı Zweig, Amok koşucusu olmayı kitabında bir metafor olarak
kullanıyor ama kahramanın peşinden koştuğu şey aşk değil.
Zweig’in kahramanının ihtirasla başlayan
yolculuğu ilginç bir şekilde farklı bir duyguyla devam ediyor. Yani onu
koşturan bambaşka bir duygu. Ve yazar bu duygu geçişini başarılı bir şekilde
aktarıyor. Kitaplardaki duygu geçişlerini, kahramanların kitabın başında
hissettiklerinin sonuna gelince değişmesini seviyorum. Kahramanı daha inanılır
yapıyor ve daha çok özümsüyorum.
Zweig’in bu
kitabıyla “Bir Kadının Yaşamından Yirmi Dört Saat” kitabının anlatım tarzları aynı.
İkisinde de kahraman olayları başka birine anlatıyor. Bu kitapta da bir
doktorun bir gemi güvertesinde hiç tanımadığı birine hayatının sırrını
açıklamasını okuyoruz. Doktorun yaptığı hataya onunla birlikte biz de
üzülüyoruz.
Zweig’i
severek okuyorum ama bu kitabındaki bazı yerler beni rahatsız etti.
Doktorun, “Siz
tropiklerde yaşamadınız… Böyle sarı renkli bir serserinin, beyaz bir
beyefendinin bisikletini tutup ona orada kalması için emretmesi nasıl bir
edepsizliktir bilemezsiniz,” tarzındaki yorumlarını sindiremedim.
Bunu
söyleyen yazar değil, kitaptaki karakter ve kitap karakterleri her zaman
mükemmel olmazlar, zaten mükemmel olmadıkları zaman kitap daha cazip olur,
üstelik kitabın yazıldığı yılları da düşünmelisin diyerek kendimi telkin etmeye
çalıştıysam da olmadı. Rahatsızlığım geçmedi.
Neyse biz
gelelim kitabın sonuna… O tabutun gemide ne işi var? Doktor yaptığı hatayı
nasıl ödeyecek? Okuyup öğrenin. Zaten kitap 94 sayfa, bir günde biter.
*İskender
Pala / Ah Minel Aşk kitabı tanıtım bülteninden.
