15 Ağustos 2020 Cumartesi

Sakın Gözlerini Açma - Side May

 

Bir önceki yazımda dört kitabın editörlüğünü yaptığımı söylemiştim. İşte bunlardan biri de Side May’ın yazdığı “Sakın Gözlerini Açma” kitabıydı. Yazarın bir önceki kitabı “Nergis”i okumamıştım.

Sakın Gözlerini Açma kitabının düzeltmeleri bitip, son okumasını yapan arkadaş bana tekrar gönderdiğinde arka kapak yazısını hazırlamak için, kitaba şöyle bir göz gezdireyim dedim. Bir de baktım kitabı baştan sona yine okumuşum. :)   Yani dili öyle akıcı, olaylar öyle sürükleyici ki elinizden bırakmak mümkün olmuyor. Açık söylemek gerekirse kitaba başlarken böyle bir şey beklemiyordum. Şimdi ise kitabın basılmış hâlini tekrar okuyabilirim.  Önce size kitap için hazırladığım arka kapak yazısını atayım sonra da çok detaya girmeden kitaptan bahsedeyim.

Arka Kapak

Bir gün uyandığınızda son iki yılınızı hiç hatırlamasaydınız ne hissederdiniz? Üstelik hiç tanımadığınız birinin yatağındaysanız…

Toprak ne evli olduğunu ne de hamile karısını anımsayabildiği bir sabaha uyanır. Evlenmeyi asla aklından geçirmeyen Toprak, bu yeni yaşamına alışıp, ten uyumu denen olgunun gerçekten var olduğunu anladığında ise geçirdiği kaza onu yeni bir bilinmezin içine sokacaktır.

Şimdi Toprak’ın tek bir hedefi vardır: Rüyasında gördüğü yaşamı ilmek ilmek yeniden örmek…

Rüya ile gerçeğin birbirine karıştığı, hikâyeyi tam kabullendiğiniz sırada sizi yeni bir hikâyenin ortasına atan, heyecanın hiç azalmadığı, bir solukta okuyacağınız bir kitapla karşı karşıyasınız.

Peki, ya sizin gözlerinizi açmaya cesaretiniz var mı?

“İnsanlar görmediği, yaşamadığı hiçbir şeyi rüyalarında göremezler.”

 

Kitap Toprak’ın hiç tanımadığı birinin yatağında uyanmasıyla başlıyor. Son iki yılını hatırlamayan Toprak’ın yaşadığı şaşkınlığı, hafızasını kaybetmiş bir insanın neler hissedebileceğini öğreniyoruz. Tam Toprak’ın yeni hayatına uyum sürecine biz de onunla birlikte alışırken yazar öyle bir ters köşe yapıyor ki, siz de Toprak’la birlikte şaşırıp kalıyorsunuz. Merakınız kamçılanıyor ve yazarın sizi attığı yeni maceraya, daha doğrusu Toprak’ın başlangıçtaki yola dönebilmesi için girdiği mücadeleye yelken açıyorsunuz büyük bir hevesle.

Kendimi tutup bundan sonrasını anlatmamam lâzım. Ama şu kadarını söyleyeyim: Kitabın kurgusunu çok beğendim. Toprak ve Dünya’nın aşkından ise etkilendim doğrusu. Alt metinde verilen toplumsal mesaj da abartılmadan gayet yerinde verilmiş.

Son olarak bu kitap kesinlikle senaryolaştırılıp dizi olarak çekilebilir. İzleyicisi de bol olur.

14 Ağustos 2020 Cuma

Akşam Yıldızı- İskender Pala


Bloğa yazı eklemeyince sanki kitap okumamış gibi hissediyorum kendimi. Oysa bu süreçte dört kitabın editörlüğünü, birkaç kitabın da son okumasını yaptım. Şimdi de elimde devam ettiğim iki kitap var. Yani anlayacağınız Beyaz Fil Yayınları kitap dünyasına hızlı bir giriş yaptı. Basılacak kitapların ardı arkası kesilmiyor. Bu arada kitap editörlüğü zannettiğimden daha zormuş. Ama yine de bir kitabın basılmadan önceki hâlini görmek, herkesten önce okumak çok zevkli. Hele bu kitaplar kendi yayınevinizin bastığı kitaplarsa zevk bir kat daha artıyor.

Tek sıkıntım kitapları yayına hazırlarken başka kitaplara daha az vakit kalması ve okuma süremin uzaması.

Akşam Yıldızı’nı bitirmem de bu yüzden normalden uzun sürdü. İçinde bulunduğum durum yüzünden midir bilmem ama bu kitapta Pala’nın diğer kitaplarındaki tadı yakalayamadım.

İlk zamanlar daha ağır kitaplar yazan Pala’nın zamanla dili de sadeleşti, okunması daha kolay bir yazar hâline geldi. Oysa ben onun o ilk kitaplarına ;Katre-i Matem’e, Babil’de Ölüm İstanbul’da Aşk’a hayran kalmıştım.

Akşam Yıldızı’na gelirsek;

Göbeklitepe’deki bir arkeoloğun sevgilisini bekleyip Akşam Yıldızı ile konuşmasıyla başlayan hikâye çok çok eskilere götürüyor bizi. Eski zamanlara yolculuk yapamadan önce Akşam Yıldızı ile ilgili ufacık bir bilgi vereyim.

“Bir yıldız doğdu nur ile

Âlemi yaktı nar ile

Küsüleyem ben yar ile

Niye doğdun sarı yıldız, mavi yıldız

 

Evler yıkan, beller büken

Kanım döken, Kervankıran”

Türkülere konu olmuş yıldızımızın farklı isimleri var. Güneşten önce doğduğu için sabahları Sabah Yıldızı; ufuk kızıllığını yansıttığı için Sarı Yıldız; en parlak yıldız olduğu için Mavi Yıldız deniliyor. Kur’an’da “Tarık” diye geçiyor. Eski Türkler Tan Yıldızı; Osmanlılar “Erte Yıldızı” diyorlar. Yunan mitolojisindeki Afrodit oluyor aynı zamanda kendisi. Yani dişi güzelliğinin sembolü: Venüs. Tüm bu bilgileri kitabın başındaki arkeologdan öğreniyoruz. Sonra kitap bize 10 bin yıl öncesinin kapılarını açıyor.

Yani insanların avcı- toplayıcı olduğu o ilk dönemlere gidiyoruz. Aslında geçmişi her zaman merak etmişimdir. İlk insanların nasıl yaşadıklarını, nasıl topluluk haline geldiklerini ve en çok da neye inandıklarını… Ama Pala’nın kitabı merakımı gidermedi, daha doğrusu merakımı kamçılamadı. Sadece aklıma Pala’nın ön sözde yazdığı şeyler takıldı. Gerçekten de Göbeklitepe’de üç semâvi dinden önce pagan fikirler varsa, bu semâvi dinler o fikirlerden türemiş olabilir mi? Pala bunu savunanları eleştirmiş aslında ama benim aklıma takılıverdi bu durum. Sahi dinler insanlar tarafından oluşturulmuş fikirlerse eğer… Ama bu fikri kabul etmek istemiyorum. En azından bir “öteki taraf” mutlaka olmalı. Yoksa yaşamın hiçbir anlamı kalmayacak benim için.  Yaşanan adaletsizlikler, kötülükler, hep kötülerin yanına kâr kalacak… Sanırım ben, “boynuzsuz koyun, boynuzludan hakkını alacak” düsturunu hayat felsefem yapmışım. Zaten Pala da Göbeklitepe’de tek tanrılı inancın hüküm sürdüğünü anlatıyor da biraz rahatlıyorum. 😊

Kitaba devam edersek; insanlar oba halinde yaşıyorlar, her obanın bir reisi var ve hayatlarını avcılık ile devam ettiriyorlar. Oba’nın en güzel kızı olan Çira’nın saçı, kaşı bembeyaz olan bir oğlu olur. Ve inançları gereği çocuğu kurban etmek isterler. Çünkü çocuğun lanetli olduğu düşünülür. Kurban töreni başladığı sırada büyük bir fırtına kopar, yer yerinden oynar -yani buzul çağın sona ermesi – herkes ölür. Geriye Sarıca, Çira ve oğlu kalır.

Bu üçlü, bir hayatta kalma mücadelesine başlar. Bebeği doyurmak için hayvanlardan süt sağarlar, tuzu keşfederler… Ve bir sabah daha ilkel olan başka bir obadan sağ kalanlar Çira ve bebeğini kaçırırlar.  Bundan sonrası bir arayış romanına dönüşür. Sarıca, Çira’yı ararken bir yandan da babasının öğretilerini, haberciyi, öğreteni arar. Dini bir arayış içine girer.  Çok uzun yıllar Çira’yı arar. Ve bir gün yolu Göbektepe’ye ( kitapta geçtiği hali bu)  yolu düşer. Burada gizemli bir “Mande” yle tanışır. Bu Mande kimdir? Sarıca, Çira’yı bulabilecek midir? Ve lanetli olduğu düşünülen bebek, büyüdüğünde nasıl bir insan hâline gelecektir?

Tabii kitapta sadece bu soruların cevabını bulmuyoruz. Zaten bu sorulardan en önemlisinin cevabı da biraz havada kalıyor. Peki ne buluyoruz kitapta?

Şaman inancını, dinler tarihini, yerleşik hayata nasıl geçildiğini, avcı-çiftçi ilişkisini, buzul çağının nasıl sona erdiğini, mangala ve satranç gibi zekâ oyunlarını, Göbeklitepe’nin mimarisini, adının nereden geldiğini aktarıyor bize yazar. Yani yine diyor ki, ben araştırdım, çalıştım, bu kitabın içi dolu.

Yine de kitapta içime sinmeyen bir şeyler var. Sarıca’nın, Çira’yı ararken Mecnun karakterine aşırı benzetilmesi mi, baştaki arkeoloğun kitapta sadece bazı bilgileri vermek için koyulmuş gibi görünmesi mi, kitabın sonunun öyle havada asılı kalması mı bilemiyorum.

Yazarı çok sevdiğim hâlde, benim için süper bir kitaptı diyemedim maalesef. Okuyup kendiniz karar verin en iyisi… Okuyanlar fikirlerini paylaşırsa sevinirim tabii. 😊

 

 

 

 

 

 

10 Temmuz 2020 Cuma

Masal Masal İçinde - Ahmet Ümit


Güzel bir kitapla geri döndüm. Aslında kızım için almıştım bu kitabı. Ona aldığım kitapları da önce ben okurum. Hem bir eğitimci gözüyle hem de bir anne yüreğiyle ona uygun olup olmadığına bakarım. “Masal Masal İçinde” kitabının henüz yarısındayken kitabın çok güzel olduğunu söyleyince, böcük dayanamadı ve benden önce okuyup bitirdi. Ben okumaya devam ederken de “Çok şaşıracaksın anne çookk,” deyip durdu. O böyle söyledikçe de aldı beni bir merak…

Kitap birbiriyle bağlantılı beş masaldan oluşuyor. Halkına karşı oldukça yardımsever ama yaptıklarıyla övünmeyi çok seven Padişah’ın bu özelliğinden kurtulmasını isteyen Vezir ( Vezirler hep hain planlar içinde olacak değil ya) Padişah’tan daha cömert insanlar olduğunu göstermek için, Padişah’ı bir yolculuğa çıkarır.

Önce komşu kentte ensesine vuran herkese bir kese altın veren kör bir adamı ziyarete giderler. Köradamın hikâyesini merak ederler ama adam hikâyesini hemen anlatmaz. Bir şart öne sürer. Vezir ve Padişah’tan, başka bir kentteki bir Kuyumcu’nun sırrını öğrenmelerini ister. Bu Kuyumcu kentte her pazar kurulduğunda, torbasından tavuk yumurtası büyüklüğünde bir altın çıkarıp gösterir. En yüksek fiyatı verene altını satacağını söyler. Çevresine toplanan insanlar fiyatı arttırdıkça arttırır, sonunda en fazla fiyat verene altını verecekken satmaktan vazgeçer. Altını bir “havan”ın içinde toz haline gelinceye kadar döver ve altın tozlarını insanların üzerine savurur.

Vezir ile Padişah, Köradamın şartını yerine getirmek için Kuyumcu’nun bulunduğu kente doğru yola koyulurlar. Kuyumcu’nun kentine geldiklerinde hemen sırra erişemezler tabii ki, Kuyumcu’nun da bir isteği vardır. Üç günlük mesafede bir demir ustası yaşamaktadır. Zamanında birbirinden güzel laleler, sümbüller yapan usta artık çalışamaz durumdadır. Ne zaman eline çekicini alıp, örsün üzerindeki demire indirmek istese gözü dükkânın duvarına takılıp kalır. Sanki görünmez bir kapı varmış gibi hızla duvara doğru koşar, kanlar içinde yere yığılır.

Demirci’nin öyküsünü öğrenmek için yola çıkan yolcularımız, yine bir engelle karşılaşırlar. Demirci hikâyesini anlatacaktır ama çok merak ettiği bir şey vardır. Bir müezzinin başına gelenleri merak etmektedir Demirci. İnsanlar tarafından çok sevilen Müezzin bir vakittir müezzinliği bırakmıştır. Yalnızca öğle vakti camiye gelir. Camiye yaklaşırken gözü sürekli minarededir. Sonra, sanki minarede bir şey görmüş gibi hızlıca koşar. Minarenin tepesine çıkan Müezzin bir zaman sonra yıkılmış bir halde aşağı iner.

Bu kez Müezzin’in hikâyesini öğrenmek için yollara düşer Vezir ile Padişah; her yolculukta merakları bir kat daha artarak. Müezzin’in kentine varırlar. Müezzin de onlara başına gelenleri anlatmak ister ama onun da bir isteği vardır. O da bir Şapkacı’nın hikâyesini merak etmektedir. Bu Şapkacı yaptığı şapkaları satmak için pazara getirir. İnsanlar çevresine toplandığında kalabalıkta birilerine “Gitmeyin!” diye bağırarak koşmaya başlar. Mezarlığa gelene kadar da devam eder koşmaya. Mezarlıkta bir mezarın üzerinde ağlaya ağlaya kendinden geçer.

Ve bizim yolcular Şapkacı’nın kentine doğru yola koyulurlar. Şapkacı öyküsünü anlatmak ister ama çok da şaşırır. “Benim öyküm sizi neden bu kadar ilgilendiriyor?” der. Böylece bizimkiler başlarından geçeni anlatırlar Şapkacı’ya. Şapkacı da Köradam’ın, Demirci’nin, Kuyumcu’nun, Müezzin’in hikâyelerini merak eder. Bu kişilerin hikâyelerini dönüp bana anlatacağınıza söz verirseniz size kendi acıklı öykümü anlatırım der.  Teklifi kabul eden Vezir ile Padişah, böylece Şapkacı’nın hikâyesini öğrenirler ve masal boyunca yolcularımızla birlikte gittiğimiz yollardan geri döneriz; tüm hikâyeleri öğrenip, her birinden bir ders çıkararak.

Kitaptaki her bir hikâye insanın bir zaafını anlatmaktadır. Kimi açgözlülüğü kimi sabırsızlığı kimi doyumsuzluğu anlatıyor bize. Her bir hikâyeyi büyük bir merak ve heyecanla okudum. Ahmet Ümit’e çocuğumuzla birlikte okuyabileceğimiz bir kitap yazdığı için de çok teşekkür ederim.  Hadi itiraf edin siz de merak ettiniz hikâyeleri değil mi? 


20 Haziran 2020 Cumartesi

Film Meydan Okuma - Son



Nihayet meydan okuma yazısını tamamlıyorum. Bu kadar gecikmemin sebebi elimdeki kitap dosyaları. Yayınevimizin temmuza yetişmesi gereken kitapları var. Bir yandan onları düzenlerken, bir yandan uzaktan eğitime devam etmek yordu biraz beni. Artık öğrencilerimin uzaktan eğitimi bitti. Biraz daha rahatladım.

Yayınevimizde yayımlanacak kitaplar dışında okuduğum kitaplar da var ama onlarla ilgili yazı hazırlamaya fırsat bulamadım henüz. En kısa zamanda kitap yorumlarını da yazacağım. Şimdi gelelim meydan okumanın son sorularına:

22. Sizce en az kıymeti bilinmiş film hangisi?

Aslında hak ettiği değeri bulamamış birçok film var. Ama benim için Çağan Irmak'ın " "Ulak" filmi ile Onur Ünlü'nün  "Güneş'in Oğlu" filmi hak ettiği ilgiyi göremedi. 


Bir hikayeye inanmak, hikayenin kendisinden çok daha önemli belki de... 

23. En sevdiğiniz film kahramanı hangisiydi?
 
Karayip Korsanları filminde başka biri o rolde olsaydı bu kadar sever miydim bilemiyorum ama en sevdiğim karakterlerden biridir, Jack Sparrow. 
Bir de Dr. Emmet Brown var,  onu da es geçmeyeyim. Şimdi düşününce Gandalf'ı da eklemek istedim :) Zira filmi izlediğimde, kitabı okurken tam olarak hayal ettiğim kişi karşımdaydı. Nasıl sevmem!..

Jack Sparrow

Dr. Emmet Brown

Gandalf

24. Favori belgeseliniz?

Biz zaten hep belgesel izleriz. :) 
Şaka bir yana bizim evde normal TV kanalları hiç açılmaz, zaten kanal listesinden de sildik. Yani "Survivor" izlemeyen o tek aile biziz :) Evde izlenen belgeseller her zaman bana hitap etmiyor maalesef. Mesela aylardır megaladonları izliyoruz. Sağ olsun bizim böcük saatler süren megaladonların varlığını kanıtlamaya yönelik belgesellere esir etti bizi. Daha önce de Titanic'te takılı kalmıştık. Şükür geminin mimari hatalarına varıncaya kadar her şeyi öğrenince bıraktık. 

Bense insan hayatını konu alan belgeleselleri daha çok seviyorum. Mesela;
"Teldeki Adam" belgeselini çok severek izlemiştim. 
James Marsh'ın hikayesinin anlatıldığı bu belgeseli izlemeyen varsa tavsiye ederim.



25. Kimsenin seveceğinizi zannetmediği ama sevdiğiniz bir film seçin.

Çevremdeki insanlar ne düşünür bilemiyorum ama blogumu takip  edenler benim daha duygusal filmlerden hoşlanacağımı düşünüyorlardır diye düşünüyorum :) 
Bu yüzden blogu takip edenler bu filme şaşırabilir ama "Eyvah Eyvah" filmini severek izledim. :)

26. Kirli zevkiniz olarak nitelendireceğiniz bir film seçin.

Kirli zevk derken ne kastediliyor tam bilemedim aslında. O yüzden boş geçiyorum bu soruyu.

27. En sevdiğiniz klasik film hangisi?

Bu soruya da yazacak çok film var.  Piyanist, 12 Kızgın Adam, Charlie Chaplin filmleri... Düşündükçe aklıma geliyor. Büyük ihtimalle yazıyı bitirince şunu da yazsam mı diye düşüneceğim. Neyse şimdilik en sevdiğim ve karakterine en çok kızdığım "Piyanist" filmini yazayım.


28. En güzel film müzikleri hangisindeydi?

Yüzüklerin Efendisi filminin tüm müziklerini çok beğenmiştim.

29. Bir konuda fikrinizin değişmesine yol açan film hangisi?

Tek bir kişinin yer aldığı bir filmi sevebileceğim hiç aklıma gelmezdi. Ta ki "Buried" filmini izleyene kadar. Filmin adını "Mezarda" diye hatırlamıştım aslında ama "Toprak Altında" ymış.

Film boyunca bir tabutun içinde toprağın altından kurtulmaya çalışan  tek bir kişiyi görüyorsunuz. Ama aksiyon hiç bitmiyor. Tek mekan ve tek oyuncuyla 90 dakikalık filmi kusursuz bir aksiyon filmine çevirmek, seyircinin sonuna kadar sıkılmadan izlemesini sağlamak büyük başarı. 

30. En sevdiğiniz film hangisi?

Böyle çok genel sorulunca cevap vermek de çok zor oluyor. Yani hangisini söylesem, diğerine haksızlık olacak gibi geliyor.  İlk sorularda en sevdiğim korku, dram, komedi filmlerini yazdım aslında. Ama şimdi düşününce çok eskilerden bir film var aklımda. Bir arkadaşım izle mutlaka demişti yıllar yıllar önce.  Doğru yerlerde yanlış zamanlarda bir araya gelmiş iki insanı anlatan "Göl Evi" filmi... Daima severek izleyeceğim. 


 31. En kısa zamanda izlemek istediğiniz film hangisi?

Herkesin izlediğini düşündüğüm ama benim hala izlemediğim bir film var. "Baba" filmi. Kesinlikle izlemek istiyorum. 


Nihayet film meydan okuma sorularını bitirdim. Sırada iki kitap var, okuyup bitirdiğim ama yorum yazmaya fırsat bulamadığım. Bakalım onlara sıra ne zaman gelecek. 

Sizleri güzel bir müzikle baş başa bırakıyorum. Mark Eliyahu'nun yeni çıkan bir eseri. Kapatın gözlerinizi ve hayal edin... Neyi isterseniz...







31 Mayıs 2020 Pazar

Film Meydan Okuma- 4




Öncelikle kısa bir hatırlatma yapayım. Blogbeyi'nin öncülüğünde  bazı blogger arkadaşlar  daha çok bloga ulaşmak ve blog dostluğu oluşturmak adına bir mahalle kurdular. Yani bir mahallemiz var artık. Yoğunluğumdan dolayı oraya yazı yükleyemesem de hep destekçileri olacağım. Çok samimi niyetlerle yola çıkılmış bu projeye mutlaka katılın. 

Mahalleye gitmek isteyenler tık tık

Film meydan okuma yazılarına devam edelim hadi.

15. En sevdiğiniz bilim kurgu filmi hangisi?

Dejavu filmi en çok etkilendiğim filmlerden biridir.  Seyretmeyenlere de mutlaka tavsiye ederim.



16. Bu sene, şimdiye kadar, izlediğiniz en iyi film hangisi?


 En çok düşündüren soru bu oldu açıkçası. Bu sene film açısından çok vasat geçiyor benim için. Uzaktan eğitim sürecinde o kadar çok telefon ve bilgisayarla iç içeyim ki, işim bitince ekran görmek bile istemiyorum. Yakında fazla radyasyondan 3.kolum falan çıkacak az kaldı. O yüzden de daha çok kitap okuyorum ya da puzzle yapıyorum.  
Bu yılın başında ya da 2019'un sonundaydı sanırım "Gizli Sayılar" filmini izlemiştim. Son zamanlarda en beğendiğim film oldu.


17. Geçen sene izlediğiniz en iyi film hangisiydi?

Zaman konulu filmler oldukça ilgimi çekiyor. Geleceği bilmek fikri çok cazip geliyor ilk başta. Ama bilmek her zaman mutluluk getirmiyor.  "Zaman Sapması" filmi de bu konuda en çok beğendiğim, özellikle sonundan etkilendiğim bir film oldu. 

18. Sizi hayal kırıklığına uğratan bir film seçin.

Yazacağım bu film için birçok kişi şaşıracak sanırım. Çünkü sevenleri var sanırım. Öncelikle blogu takip edenler kolay kolay sinemaya gidemediği bilirler. Yani sinemaya gidip çocuk filmi izliyoruz mecburen. Bir gün ailecek sinemaya gittik. Ben bu kez başka filme girmek istiyorum artık dedim. İsyan ettim:) Yani anlayacağınız kısa çöpü eşim çekti ve o çocuk filmine girdi, ben istediğim filme girdim.  O arada vizyonda "Cinayet Süsü" ve "7.Koğuştaki Mucize" vardı. Tek başıma ağlamak istemediğim için Cinayet Süsü'ne girdim. 

Ve evet o kadroya rağmen filmi beğenemedim. Pişman oldum. İçinde bol küfür içeren filmleri seyredemiyorum. Küfüre alerjim var resmen. Yani o kadroyu oynat ve küfürlerle doldur filmi. Akıl alacak gibi değil.  Hala 7.Koğuştaki Mucize filmine gitmediğim için pişmanım. 

19. Favori aktörünüz?

Tabii ki Tom Hanks. Oynadığı her filmi severek izledim. 

20. Favori aktristiniz?

Hep yabancılar yok tabii ki, şu gözler favori olmaz mı hiç...

21. Sizce en çok abartılan film hangisi?

Hiç abartmıyorum en çok abartılan film "Recep İvedik" serisi. Sebebini açıklamama gerek yok sanırım.

Şimdilik bu kadar,daha fazla ekrana bakmadan kaçayım. Son zamanlarda sürekli dinlediğim bir müzikle sizi baş başa bırakıyorum.  
Yüreğimde herhangi bir şeye karşı sevgi rüzgarları esince durduramıyorum o rüzgarı. İlla bir fırtınaya dönüşecek içimde. İlla her hücrem onunla dolana kadar seveceğim. İlla bıktırana kadar "seviyorum davulu"* çalacağım. :)



* Bu davulu bir de Hasan Ali Toptaş için çok çaldım. Hatta o kadar çok çaldım ki, çevremdeki bazı insanlar daha okumadan bıktılar. Ben bıktım mı peki? Hayır. Hasan Ali, iki gözümün çiçeği, Mark Eliyahu ise ruhumun gıdası. Ve yeni rüzgarlara hep yer var. 



27 Mayıs 2020 Çarşamba

Film Meydan Okuma - 3


Film meydan okuma yazısını bir süre askıya almak zorunda kaldım. Sosyal Edebiyat Dergisi’nin yeni sayısı, Beyaz Fil Yayınları, öğrencilerimin ödevleri, kızımın etkinlikleri derken vakit bulamadım. Üstelik evde üç kişiyiz ama sanki bir ordu yaşıyor. Daima hareket halindeyiz. Hal böyle olunca zaten yavaş olan yazma hızım daha da yavaşlıyor. Tam bir sessizlik olmadan yazamıyorum. Aklımda iki haftadır dönüp duran bir hikâye var, dergiye yetiştirmem gerek, evin sessiz olduğu bir zamanını bulamıyorum ki yazıya dökeyim.

Neyse şimdi bulduğum o kısacık altın saatlerden birinde hemen meydan okuma yazısına devam edeyim dedim.

6- En sevdiğiniz komedi filmi hangisi?

Tartışmasız Jim Carrey filmlerini çok seviyorum. "Aman Tanrım" ve "Maske" filmleri en sevdiğim komedi filmlerindendir.

7- Sizi mutlu eden bir film seçin.

Beni en mutlu eden film “Geleceğe Dönüş” serisi. Kaç defa izlediğimi hatırlamıyorum artık. Her defasında içime ılık ılık bir mutluluk yayılıyor. Mutlu sonla bitmesi mi, geleceğe gitme hayali mi, yoksa gelecekte aslında hiç de hayal ettiğimiz şeylerin olmayacağı ama yine de mutlu olabileceğimizi göstermesi mi bilemem ama yine de her izlediğimde mutluluk veriyor bana.

8- Sizi mutsuz eden bir film seçin.

Bu soruyu mutsuz eden değil de sonu beni üzen bir film olarak algıladım. Mutsuzluk ile üzüntü bambaşka duygular benim için. Ve sonuna en çok üzüldüğüm filmler, Braveheart (Cesur Yürek) ve Yeşil Yol.

9- Repliklerini izlediğiniz bir film seçin.

Bu soruyu da film olarak değil, dizi olarak cevaplamak istedim. Blogumu takip edenler Çalıkuşu kitabını ne kadar sevdiğimi bilirler. Aydan Şener ve Kenan Kalav’ın oynadığı Çalıkuşu dizisinin de her repliğini bilirim bu yüzden. Çünkü kitapla birebir örtüşen nadir uyarlamalardandır.

10. En sevdiğiniz yönetmen kimdir?

Tabii ki Çağan Irmak.

11- En sevdiğiniz sinema salonu hangisi?

Oturma odamız en sevdiğim sinema salonu diyebilirim. Zira sinemaya gittiğimde hep çocuk filmi izlediğim için neresi olduğu fark etmiyor. Evimizde hiç olmazsa, ayda yılda bir de olsa bizim yarasa kız ( çocuğuma sürekli bir isim takıyorum ama, şimdi buraya çok uydu bu isim. Kendisi gece yatmak bilmediği için... ) erken uyursa istediğimiz filmi izleyebiliyoruz.

12-En sevdiğiniz animasyon hangisi?

 "Arabalar" filmini (ilk filmi) o kadar beğenerek izledim ki, ilk film çıkalı belki 10 seneyi geçti, hala izleyebilirim. Favori karaketerim de Mater. Yazarken bile mutlu oldum. 

13- En iyi kitap uyarlaması sizce hangisi?

Tabii ki Yüzüklerin Efendisi". Filmi izlerken, Gandalf'ı  gördüğümde aman Allah'ım tam benim hayal ettiğim Gandalf bu demiştim. Kitabını da filmini de çok beğendim. Benim için en iyi uyarlamadır.

Keşke sorularda en kötü uyarlama da olsaydı, "Açlık Oyunları" derdim.

14- En sevdiğiniz film repliği hangisi?

Haluk Bilginer'in Güneşin Oğlu filminde Ülkü Tamer'in bir şiirini seslendirişi var.  Yine bıkmadan izleyebileceğim bir filmin, bıkmadan dinleyeceğim repliği. Haluk Bilginer'in sesinden midir bilmem ama filme de çok yakışan bir şiirdir. Şiirin ne anlattığından çok, kelimeler arasındaki ahenk beni büyülüyor. Kelimelerin, ağzımızdan çıkan hali dışında bir de altta her zaman duyulmayan bir sesi barındırdığına inanırım. Uygun kelimeleri yakaladığınız zaman alttan bir müzik başlar. Ben de bu şiirde acının, isyanın, çaresizliğin müziğini duyuyorum. 


Aman, kendini asmış yüz kiloluk bir zenci,

Üstelik gece inmiş, ses gelmiyor kümesten;

Ben olsam utanırım, bu nasıl bir öğrenci?

Hem dersini bilmiyor, hem de şişman herkesten.


İyi nişan alırdı kendini asan zenci

Bira içmez ağlardı, babası değirmenci,

Sizden iyi olmasın, boşanmada birinci,

Çok canım sıkılıyor kuş vuralım istersen.


Bir de "Prestij" filmindeki, " Siz gerçeği bilmek değil, kandırılmak istiyorsunuz," repliğini severim.  

(Diğer soruları daha kısa sürede cevaplarım umarım.)

 

 

 

 

 


16 Mayıs 2020 Cumartesi

Ficciones Hayaller ve Hikâyeler - Jorge Luis Borges


Borges uzun zamandır kitaplığımda bekliyordu. Kitaplığımda bekleyen diğer kitaplardan farkı ise, sıranın bir türlü ona gelmemesi değil benim bir türlü Borges okuyacak seviyeye gelemememdi. Sonra anladım ki “ ben oldum artık” cümlesini hiç kuramayacağım. Ve gözümü karartıp başladım okumaya.  Gerekirse bitirince baştan bir kez daha okurum dedim. Bazı hikâyeleri iki kez okuduğum da oldu zaten. Öncelikle siz de benim gibi Borges okumaya niyetli ama tedirginseniz kesinlikle bu kitaptan başlamalısınız. 

Kitapta Borges’in hayatını, eserlerini ve dönemin önemli olaylarını gösteren bir kronoloji var. Borges’i tanımak için oldukça ideal. The Times gazetesinde edebiyat eleştirileri yazan James Woodall’ın önsözü de Borges’i anlamamız için yardımcı oluyor. Ayrıca Tomris Uyar ve Fatih Özgüven’in çevirmenliğini de tebrik etmek lazım. Yabancı bir yazar okuyorsam en çok dikkat ettiğim şey çevirmendir. Çünkü kötü bir çevirmen muhteşem bir kitaptan soğumamıza neden olabilir.

Gelelim kitabımıza;

Kitapta on altı hikâye var. Tabii bunlara sadece hikâye demek biraz eksik kalır. İçinde birçok alt-türü barındıran yazılar diyebiliriz belki. Kimi bir makalenin içine saklanmış bir hikâye, kimi araştırma, kimi tarihi yorumlar içeren yazılar.  Büyülü gerçekçilikle bezediği hikayelerinin hepsini yazmayacağım ama içlerinde beni en çok etkileyenlere kısaca değineceğim.

TLÖN, UQBAR, ORBİS TERTIUS

Kitaptaki bu ilk hikâye, Anglo-Amerikan Ansiklopedisinin XLVI. cildinde (Bioy’un bir açık arttırmada satın aldığı) geçen Uqbar adlı bir yerden bahsediyor. Bu yerin peşine düşen anlatıcı ansiklopedinin aynı cildinin diğer basımlarında böyle bir yerin olmadığını fark eder. Sonra güney demiryolları mühendislerinden Herbert Ashe’nin bıraktığı İngilizce yazılmış 1001 sayfalık bir kitapta –sanırım burada 1001 gece masallarına bir gönderme var- Uqbar’ın tarihi, coğrafyası hatta madenlerine kadar birçok bilginin anlatıldığını görür. Kitabın arka kapağında şunlar yazılıdır. Birinci Tlön Ansiklopedisi. Cilt XI. Hlaer-Jangry.

Buradaki Tlön, tüm zamanların çoktan sona erdiği, dilin çok farklı bir olguya dönüştüğü bir dünya.

Tlön’deki okulların biri, evrenin ikinci dereceden bir Tanrı’nın, bir cinle haberleşmek üzere hazırladığı kutsal bir metin olduğu söyler.

Başka bir okul ( buradaki okullar da bildiğimiz okuldan ziyade felsefik bir akım), evrendeki sadece 300 gecede bir olanların gerçek olduğunu savunur, dünyada uyurken başka bir yerde uyanık olduğumuzu, bir insanın aslında iki insan olduğunu söyler.

Tlön’de edebiyat da algılarımızın ötesinde. Bütün kitapların zaman dışı ve anonim bir yazar tarafından yazıldığı saptanmış. O yüzden Tlön’deki hiçbir kitapta yazar imzası yok. Felsefik kitaplar ise hem tezi hem de antitezi barındırmak zorundalar yoksa eksik sayılıyorlar.

Tlön'de isimler yok. Mesela "ay" kelimesi yerine "karanlık üzerindeki yuvarlak uçucu ışık" ya da " göğün solgun-turuncusu" gibi sözcük grupları kullanıyorlar. 

Tlön’deki yaşam çok ilginç. Mesela kaybolan nesnelerin yerine ortaya çıkan yeni nesneler var. Bunlara “Hrönir” deniyor. Gerçek olsaydı çok işe yarardı eminim. J

Tlön’de eşyalar unutulduklarında ayrıntıları kayboluyor. Bir dilenci tarafından aşındırıldığı sürece var olmayı sürdüren, dilenci öldüğünde yok olan kapı eşiği var mesela. En çok da bu durum hoşuma gitti. Ve çok anlamlı geldi. Birini düşlemeyi bıraktığımızda, zihnimizden yüz hatlarının yavaş yavaş silinmesi gibi. Kim bilir belki de Borges bunu anlatmaya çalışmıştır.

Hikayenin son paragrafında Borges der ki;

…önümüzdeki yüzyıl içerisinde biri, yüz ciltlik İkinci Tlön Ansiklopedisi’ni bulup çıkaracak. İngilizler, Fransızlar ve İspanyolcuklar yeryüzünden silinecek. Dünya Tlön olacak.

Ne dersiniz, Dünya Tlön olur mu?

GİZLİ MUCİZE

Bu hikayenin bitiş şekli beni çok etkiledi. Kurşuna dizilerek öldürülecek olan Hladik, Tanrı’dan elindeki işi (yazdığı bir piyes) bitirmek için bir yıl diler. Ve Tanrı bir mucize yaratır. Hladik’in zihninde ateş emriyle infaz arasında tam bir yıl geçer. O bir yılda sadece zihnini kullanarak yazdığı oyunu bitirir. Oyunun bitmesiyle birlikte infaz gerçekleşir.

BELLEK FUNES

Trt arşivini izler misiniz? Biz evde bazen bundan 30-40 yıl öncesinin sokak röportajlarını, ilginç konuları olan programları izleriz. Yine böyle bir programda denk gelmiştim, hiç saate bakmadan, günün her anında saati dakikası dakikasına bilen bir çocuğa. Borges de  "zamanı her an saat gibi doğru bilmek çeşidinden tuhaflıkları varmış" der, Funes için. Trt'de izlediğim çocuğa ne oldu bilmiyorum ama Borges'in Bellek Funes'ini maalesef kötü bir kader bekliyor.

Kitaptaki Yolları Çatallanan Bahçe, Babil Piyangosu, Babil Kitaplığı, Kılıç İzi  de diğerlerine nazaran ön plana çıkan hikâyeler oldu benim için.

Normalde her şartta, gürültülü ortamlarda bile kitap okuyan ben, bu kitabı sadece etrafta tam bir sessizlik hâkimse okuyabildim. Okurken birçok yerde not aldım. Bazı yerlerde Borges’in tuzağına düşüp, onun hayalinde yarattığı yazarları bile araştırdım. J

Kitabın tam olarak hakkını verebildim mi bilemiyorum. Sanırım birkaç sene içinde tekrar okuyacağım. Belki o zaman daha farklı bir kitapla buluşurum. Ne olursa olsun, Borges okumak çok zevkliydi. Tabii ki tavsiye ederim.